Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir.
Basıncı, katı basıncı, sıvı basıncı ve gaz basıncı olarak üçe ayırabiliriz.
A- Katıların Basıncı
Basınç nelere bağlıdır
a- Basınç, ağırlıkla (kuvvet) doğru orantılıdır.
Kuvvet (Ağırlık) arttıkça basınçta artar.
Bir tuğlanın yere yaptığı basınç az, üst üste iki tuğlanın yaptığı basınç daha fazladır.
b-Yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Kuvvet (Ağırlık) aynı kalmak şartıyla yüzey alanı arttıkça basınç azalır.
Tuğlanın dik durumda yaptığı basınç, yatay duruma göre daha fazladır.
Bir iğne ucu sivriyken daha iyi batar, ucu körelmiş bir iğne zor batar.
Kum zeminde batmamak için daha geniş tabanlı ayakkabı giyeriz.
Not: Katılar üzerine uygulanan kuvveti aynen iletir, fakat basınç aynen iletmez.
Basınç yüzeyle ters orantılıdır.
Çivinin sivri ucunda kuvvet aynı olmasına rağmen basınç fazladır.
Basınç= Kuvvet/ Alan formülü ile basıncı hesaplarız.
1N / 1m2 = 1Pa (Pascal)dır. Pa (Pascal) basınç birimidir.
Not: Basınç kuvveti, basıncın oluşmasını sağlayan kuvvettir. (F kuvveti)
Basıncı artırmaya örnekler
- Bıçağın ucunun sivri olması
- Sivri topuklu ayakkabının kuma gömülmesi
- Krampon tabanında sivri çiviler olması
- Kışın tekerlere zincir takılması
- Toplu iğnenin ucunun sivri olması
- Botların altının tırtıklı olması
- Patenlerin sivri olması
- Tavukların ayaklarının perdesiz olması
- Dişlerimizin keskin olması
- Tırnakların sivri olması
Basıncı azaltmaya örnekler
- Kamyonların tekerlek sayısının fazla olması
- Kepçe ve tanklarda palet kullanılması
- Trenlerin teker sayısının fazla olması
- Kar ayakkabılarının geniş olması
- Fil, deve, gergedan ve ayı gibi hayvanların ayaklarının geniş olması
- Kaz ve ördeklerin ayaklarının perdeli olması
- Raptiyenin bastırdığımız ucunun geniş olması
- Traktör arka tekerlerinin geniş olması
- Tek çivi balonu patlatırken, çok sayıda çivi balona batırıldığında balonun patlamaması.
| Çok sayıda çivi balonu patlatmaz |
Not: Bir cismin taban alanı ve ağırlığı aynı oranda artarsa zemine yaptığı basınç değişmez.